Adlî kontrol, ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında kişinin tutuklanmadan belirli yükümlülüklere tabi tutulmasını sağlayan koruma tedbirlerinden biridir. Kararın niteliği ve yükümlülüklerin kapsamı her dosyada aynı değildir.
Adlî kontrol tutuklama değildir
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109. maddesine göre, kanundaki tutuklama sebeplerinin bulunduğu durumlarda şüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar verilebilir.
Bu nedenle adlî kontrol kararı, kişinin serbest olduğu ancak hâkim veya mahkeme tarafından belirlenen yükümlülüklere uyması gerektiği bir tedbir rejimidir.
Hangi yükümlülükler uygulanabilir?
CMK m.109 farklı adlî kontrol yükümlülükleri düzenler. Somut karara göre bunlardan biri veya birkaçı birlikte uygulanabilir. Örneğin:
- yurt dışına çıkamamak,
- belirlenen yerlere düzenli olarak başvurmak,
- belirlenen merci veya kişilerin çağrılarına uymak,
- bazı taşıtları kullanamamak,
- kanunda öngörülen diğer adlî kontrol yükümlülüklerine tabi olmak.
Hangi yükümlülüğün geçerli olduğu yalnız genel mevzuata bakılarak değil, dosyada verilen kararın hüküm kısmı okunarak belirlenmelidir.
Karar tebliğ edildiğinde ne kontrol edilmelidir?
- kararı veren hâkim veya mahkeme,
- dosya numarası,
- uygulanan yükümlülüklerin tam listesi,
- yükümlülüğün başlangıç tarihi,
- başvuru yapılacak yer ve varsa periyot,
- karara karşı başvuru yolu ve süresi.
Yükümlülüklere uyulmaması neden önemlidir?
Adlî kontrol yükümlülüklerinin ihlali yeni bir değerlendirmeye ve kanunda öngörülen sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle özellikle imza verme, yurt dışına çıkış yasağı veya belirli bir yere başvurma gibi yükümlülüklerin kapsamı karar metninden açıkça belirlenmelidir.
Adlî kontrolün devamı değişmez bir durum değildir
Ceza muhakemesinde koruma tedbirleri dosyanın ilerleyişi ve mevcut koşullar çerçevesinde değerlendirilir. Adlî kontrolün devamı, değiştirilmesi veya kaldırılması konusunda somut dosyanın aşaması ve kanuni koşullar önem taşır.
Adlî kontrol kararında yalnız “adlî kontrol” ibaresine değil, size yüklenen her bir yükümlülüğün ne olduğuna ve nasıl yerine getirileceğine bakın.
Resmî kaynak
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu – T.C. Adalet Bakanlığı ↗
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Adlî kontrol kararının içeriği ve kanun yolu somut dosya bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.