Polis, jandarma, Cumhuriyet savcılığı veya mahkeme tarafından ifade ya da sorgu için çağrılmak, ilk anda belgenin neden gönderildiğinin ve kişinin hangi sıfatla çağrıldığının anlaşılmasını gerektirir. Ceza muhakemesinde çağrı ve ifade işlemleri belirli usul güvencelerine bağlıdır.
Çağrının nedenini kontrol edin
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 145. maddesine göre ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır ve çağrılma nedeni açıkça belirtilir. Çağrı belgesinde soruşturma veya dava bilgileri bulunuyorsa dosya numarası da kaydedilmelidir.
Yüklenen suçun açıklanmasını isteme hakkı
CMK m.147 uyarınca şüpheli veya sanığa kendisine yüklenen suç anlatılır. İfade öncesinde hangi olay ve suç isnadı hakkında işlem yapıldığının anlaşılması, savunmanın kapsamını belirlemek bakımından önemlidir.
Müdafi yardımından yararlanma hakkı
Şüpheli veya sanığa müdafi seçme hakkının bulunduğu, müdafiin hukuki yardımından yararlanabileceği ve ifade veya sorgu sırasında hazır bulunabileceği bildirilmelidir. Kanundaki koşullar oluştuğunda baro tarafından müdafi görevlendirilmesi de mümkündür.
CMK m.149 ayrıca şüpheli veya sanığın soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabileceğini düzenler.
Açıklamada bulunmama hakkı
CMK m.147 kapsamında kişiye, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu söylenir. Bu hak, kimliğe ilişkin sorulara doğru cevap verme yükümlülüğünden farklıdır.
Lehe delillerin toplanmasını isteme
Şüpheli veya sanığa, şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği de hatırlatılmalıdır. Kamera kaydı, mesaj, belge, konum kaydı, banka hareketi veya tanık gibi bir delil olay bakımından önemliyse, kaybolmadan önce tespit edilmesi gerekebilir.
Çağrı geldiğinde hazırlanabilecek bilgiler
- Çağrı belgesi ve dosya numarası,
- olayın tarih sırasına göre kısa kronolojisi,
- ilgili mesaj, e-posta ve belgeler,
- olayı gören veya bilen kişiler,
- varsa daha önce verilmiş ifade veya tutanaklar.
İfade vermeden önce hangi sıfatla çağrıldığınızı, isnadın ne olduğunu ve dosyayla ilgili hangi somut belgelerin bulunduğunu belirleyin.
Resmî kaynak
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu – T.C. Adalet Bakanlığı ↗
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut soruşturma veya kovuşturmanın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.