Satın alınan bir malın sözleşmede kararlaştırılan veya makul olarak beklenen özellikleri taşımaması halinde tüketici hukuku bakımından “ayıplı mal” hükümleri gündeme gelebilir. Böyle bir durumda yalnız ürünün arızalı olup olmadığı değil, teslim zamanı, ayıbın niteliği ve eldeki belgeler de önem taşır.
Ayıplı malda dört temel seçimlik hak
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 11. maddesine göre tüketici, koşulları oluştuğunda dört seçimlik haktan birini kullanabilir:
- satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
- malı elinde tutup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme,
- aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarım isteme,
- imkân varsa malın ayıpsız bir misliyle değiştirilmesini isteme.
Hangi hakkın somut olayda daha uygun olduğu; malın niteliğine, ayıbın ağırlığına, onarım imkânına ve tüketicinin talebine göre değişebilir.
İlk altı ay neden önemlidir?
Kanunun 10. maddesinde, teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğuna ilişkin tüketici lehine bir karine düzenlenmiştir. Ancak malın veya ayıbın niteliğiyle bağdaşmayan durumlarda bu karine uygulanmayabilir.
Belge ve kayıtları saklayın
Uyuşmazlık ortaya çıktığında ürünün ne zaman alındığını ve sorunun ne zaman ortaya çıktığını gösterebilen kayıtlar önem kazanır. Bu nedenle fatura veya satış belgesi, teslim belgesi, servis fişi, yazışmalar, fotoğraf ve video kayıtları mümkün olduğunca korunmalıdır.
Başvuru yolu uyuşmazlığın değerine göre değişebilir
Tüketici hakem heyetlerine başvuru bakımından parasal sınırlar dönemsel olarak değişebildiğinden, başvuru yapılacağı tarihte Ticaret Bakanlığının güncel duyuruları kontrol edilmelidir. Somut uyuşmazlığın niteliğine göre tüketici mahkemesi veya başka bir görevli merci de gündeme gelebilir.
Ayıplı mal ile garanti aynı şey değildir
Garanti belgesi veya garanti süresi tüketici bakımından önemli olabilir; ancak ayıplı mala ilişkin kanuni hakların değerlendirilmesi yalnız garanti belgesinin bulunup bulunmamasına indirgenmemelidir. Tüketicinin seçimlik haklarının dayanağı doğrudan 6502 sayılı Kanun’dur.
Ürünü, teslim tarihini, ayıbın ne zaman ortaya çıktığını, satıcıya yapılan bildirimi ve hangi seçimlik hakkın talep edildiğini birlikte kayda alın.
Resmî kaynaklar
Ayıplı Mal ve Hizmetler Hakkında Bilgilendirme – T.C. Ticaret Bakanlığı ↗
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun – T.C. Ticaret Bakanlığı ↗
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Başvuru yolu ve süreler somut olay ve güncel mevzuata göre ayrıca kontrol edilmelidir.