İş sözleşmesinin sona erdiği her durumda kıdem tazminatı doğmaz. Kıdem tazminatı bakımından çalışma süresi kadar sözleşmenin hangi nedenle sona erdiği de önemlidir. Bu nedenle yalnız “kaç yıl çalışıldı?” sorusuyla sonuca gidilmemelidir.
En az bir yıllık çalışma temel koşuldur
1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14. maddesi kapsamında kıdem tazminatına hak kazanılabilmesi için aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma temel koşullardan biridir.
Aynı işverene ait bir veya farklı işyerlerindeki hizmet sürelerinin değerlendirilmesi ve kesintili çalışma dönemleri somut çalışma geçmişine göre ayrıca incelenmelidir.
İşverenin feshi her durumda aynı sonucu doğurmaz
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel bilgilendirmesine göre işveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedenleri dışındaki nedenlerle yapılan fesihler, diğer koşulların da bulunması hâlinde kıdem tazminatı hakkı doğurabilen temel durumlardandır.
İşçinin haklı nedenle feshi
İşçinin sağlık sebepleri, iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık veya işin durması benzeri kanuni nedenlerle sözleşmesini sona erdirmesi de kıdem tazminatı bakımından değerlendirilmesi gereken hâller arasındadır.
Bu nedenle işçinin kendi feshi otomatik olarak “istifa ve kıdem yok” şeklinde değerlendirilmemeli; fesih gerekçesi ve dayanak belgeler incelenmelidir.
Kanunda ayrıca sayılan diğer hâller
Kanuni koşulları mevcutsa askerlik görevi nedeniyle ayrılma, emeklilik veya yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim koşullarının tamamlanmasına dayalı ayrılma, kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde evlilik nedeniyle ayrılması ve işçinin ölümü de kıdem tazminatının gündeme gelebildiği hâllerdir.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatını gerektiren sona erme hâlinde her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret esas alınır; bir yıldan artan süreler de orantılı olarak hesaba katılır.
Hesapta yalnız çıplak ücret değil, düzenli olarak sağlanan ve para ile ölçülebilen bazı menfaatler de dikkate alınabilir. Ayrıca fesih tarihinde geçerli kıdem tazminatı tavanı kontrol edilmelidir. Tavan tutarı dönemsel değiştiği için somut fesih tarihi esas alınmalıdır.
İlk kontrolde hangi belgeler gerekir?
- işe giriş ve işten çıkış kayıtları,
- iş sözleşmesi,
- fesih bildirimi veya istifa/haklı fesih yazısı,
- SGK hizmet kayıtları,
- ücret bordroları ve banka ödemeleri,
- düzenli yan hakları gösteren kayıtlar,
- fesih sebebini destekleyen ihtar, tutanak veya sağlık belgesi gibi kayıtlar.
Önce bir yıllık kıdem şartını, ardından sözleşmenin sona erme nedenini ve son olarak hesaplamaya esas ücret unsurlarını ayrı ayrı belirleyin.
Resmî kaynaklar
İş Kanunu Sıkça Sorulan Sorular – T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ↗
1475 sayılı İş Kanunu m.14 – T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ↗
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Hak kazanma ve hesaplama, somut fesih nedeni, çalışma dönemi ve ücret kayıtlarına göre ayrıca değerlendirilmelidir.